Thông tư 24/2019/TT-BYT: hương liệu nào được phép dùng trong thực phẩm
Thông tư 24/2019/TT-BYT là văn bản của Bộ Y tế quy định về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm tại Việt Nam, trong đó hương liệu thực phẩm được xếp vào nhóm phụ gia thực phẩm. Từ ngày 09/11/2023, khoản 4 Điều 5 Thông tư 24/2019/TT-BYT, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 17/2023/TT-BYT, quy định hương liệu dùng trong thực phẩm là các hương liệu thuộc một trong ba danh mục: hương liệu đã được JECFA đánh giá, xác định an toàn ở các lượng ăn vào dự kiến hoặc lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được, hương liệu được FEMA công nhận an toàn (GRAS) và hương liệu dùng trong thực phẩm của Liên minh châu Âu.
Ban biên tập VKA | | 9 phút đọc
Read in English
Thông tư 24/2019/TT-BYT là gì?
Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư 24/2019/TT-BYT ngày 30/8/2019, có hiệu lực từ ngày 16/10/2019 S2. Đối tượng áp dụng là tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thực phẩm, phụ gia thực phẩm để lưu hành tại Việt Nam S2.
Bài viết dựa trên Văn bản hợp nhất 09/VBHN-BYT ngày 06/9/2024, trong đó đã cập nhật các nội dung sửa đổi, bổ sung của Thông tư 17/2023/TT-BYT có hiệu lực từ ngày 09/11/2023 và việc bãi bỏ Điều 13 theo Thông tư 08/2024/TT-BYT có hiệu lực từ ngày 24/5/2024 S2. Tình trạng hiệu lực hiện hành của Thông tư có thể tra cứu tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật (vbpl.vn) hoặc đề nghị Cục An toàn thực phẩm xác nhận.
Thông tư được ban hành căn cứ Nghị định 15/2018/NĐ-CP S2. Nghị quyết 15/2026/NQ-CP quy định trong thời gian tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46/2026/NĐ-CP, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành tiếp tục có hiệu lực S4.
Hương liệu nào được phép sử dụng theo Thông tư 24/2019?
Khoản 3 Điều 3 định nghĩa hương liệu (thuộc nhóm phụ gia thực phẩm) là chất được bổ sung vào thực phẩm để tác động, điều chỉnh hoặc làm tăng hương vị của thực phẩm S2. Hương liệu bao gồm các chất tạo hương, phức hợp tạo hương tự nhiên, hương liệu dùng trong chế biến nhiệt hoặc hương liệu dạng khói và hỗn hợp của chúng; không bao gồm các chất chỉ đơn thuần tạo vị ngọt, chua hay mặn như đường, dấm hoặc muối ăn, cũng như các chất điều vị được coi là phụ gia thực phẩm theo Hệ thống phân loại CAC/GL 36-1989 S2.
Khoản 4 Điều 5, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Thông tư 17/2023/TT-BYT S1, quy định:
"Hương liệu dùng trong thực phẩm bao gồm các hương liệu thuộc một trong các danh mục sau: a) Hương liệu đã được JECFA đánh giá, xác định an toàn ở các lượng ăn vào dự kiến hoặc lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được (ADI); b) Hương liệu được công nhận an toàn (GRAS) ban hành bởi Hiệp hội các nhà sản xuất hương và chất chiết xuất của Hoa Kỳ (FEMA); c) Hương liệu dùng trong thực phẩm của Liên minh châu Âu ban hành bởi Nghị viện và Hội đồng Liên minh châu Âu." S1
Như vậy, khoản 4 Điều 5 yêu cầu hương liệu thuộc một trong các danh mục trên, không yêu cầu thuộc cả ba S1. Điểm a khoản 2 Điều 17 giao Cục An toàn thực phẩm hướng dẫn tra cứu danh mục hoặc cơ sở dữ liệu về hương liệu thực phẩm của JECFA, FEMA và Liên minh châu Âu trên trang thông tin điện tử của Cục (vfa.gov.vn) S1.
Thông tư 17/2023/TT-BYT thay đổi những gì?
Trước khi được sửa đổi, khoản 4 Điều 5 (bản ban hành năm 2019) chỉ nêu một căn cứ: hương liệu đã được JECFA đánh giá, xác định an toàn ở các lượng ăn vào dự kiến hoặc lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được (ADI) S3. Bản này còn yêu cầu các hương liệu đó phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng về nhận biết và độ tinh khiết, tuân theo TCVN 6417:2010 và các quy định của Thông tư S3. Bản sửa đổi năm 2023 giữ căn cứ JECFA, bổ sung căn cứ FEMA GRAS và danh mục của Liên minh châu Âu, và không còn câu thứ hai nói trên S1.
Hai yêu cầu vẫn giữ nguyên. Khoản 3 Điều 3 vẫn dẫn chiếu mục 3.5 TCVN 6417:2010 đối với thành phần thực phẩm không tạo hương mà hương liệu có thể chứa S2. Theo khoản 3 Điều 7, phụ gia thực phẩm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn thực phẩm theo: quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; tiêu chuẩn quốc gia trong trường hợp chưa có các quy định tại điểm a khoản này; tiêu chuẩn của CAC, JECFA, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài trong trường hợp chưa có các quy định tại các điểm a, b khoản này; tiêu chuẩn của nhà sản xuất trong trường hợp chưa có các quy định tại các điểm a, b, c khoản này S2.
Danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng nằm ở đâu?
Danh mục phụ gia chung nằm trong các phụ lục: Phụ lục 1 là danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng, Phụ lục 2A và Phụ lục 2B quy định mức sử dụng tối đa, Phụ lục 3 là danh mục phụ gia và đối tượng thực phẩm sử dụng theo GMP S2. Theo khoản 5 Điều 5, Phụ lục 2A và Phụ lục 3 được cập nhật theo Bảng 1 và Bảng 3 của tiêu chuẩn mới nhất CODEX STAN 192-1995, và phụ gia chưa có trong hai phụ lục này nhưng được quy định tại tiêu chuẩn của CAC về sản phẩm thực phẩm thì được sử dụng theo tiêu chuẩn đó S2. Theo khoản 6 Điều 5, khi mức sử dụng tối đa theo khoản 5 khác với Phụ lục 2B thì áp dụng quy định tại khoản 5 S2. Hương liệu được quy định riêng, theo ba danh mục tại khoản 4 Điều 5 S1.
Thông tư liên quan thế nào đến tự công bố sản phẩm theo Nghị định 15/2018?
Khoản 1 Điều 11 Thông tư yêu cầu phụ gia thực phẩm phải được tự công bố sản phẩm trước khi lưu thông trên thị trường, trừ trường hợp tại khoản 2 Điều 11 và khoản 2 Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP S2. Khoản 2 Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP miễn tự công bố cho sản phẩm, nguyên liệu sản xuất, nhập khẩu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc phục vụ sản xuất nội bộ của tổ chức, cá nhân, không tiêu thụ tại thị trường trong nước S5. Khoản 2 Điều 11 Thông tư yêu cầu phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia không thuộc danh mục được phép sử dụng hoặc không đúng đối tượng sử dụng phải được đăng ký bản công bố sản phẩm tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế trước khi đưa vào sử dụng hoặc trước khi lưu thông trên thị trường S2. Hồ sơ và trình tự công bố được trình bày riêng; các điểm chính của Nghị định 15/2018 được tóm tắt tại trang tra cứu quy định hương liệu Việt Nam (tiếng Anh). Trường hợp nhập khẩu được trình bày trong bài viết về tự công bố hương liệu nhập khẩu. Doanh nghiệp nên xác nhận với cơ quan tiếp nhận hồ sơ về thủ tục áp dụng cho sản phẩm của mình.
Bên mua có thể đề nghị nhà cung cấp hương liệu gửi những tài liệu gì?
Bên mua có thể đề nghị nhà cung cấp gửi các tài liệu giúp đối chiếu hương liệu với quy định của Thông tư. Danh sách dưới đây mang tính tham khảo, không phải thành phần hồ sơ theo các điều khoản nêu trong bài; doanh nghiệp nên xác nhận với cơ quan có thẩm quyền về tài liệu áp dụng cho sản phẩm cụ thể.
- Tài liệu xác định danh mục áp dụng theo khoản 4 Điều 5 và căn cứ đối chiếu hương liệu với danh mục đó S1.
- Bản thông số kỹ thuật của sản phẩm, trong đó nêu quy chuẩn, quy định hoặc tiêu chuẩn áp dụng theo khoản 3 Điều 7 S2.
- Phiếu kết quả phân tích (CoA) của lô hàng.
- Bản thành phần nêu các thành phần thực phẩm không tạo hương, hàm lượng và mã số INS của các phụ gia có mã số này. Khoản 1 Điều 9 yêu cầu phụ gia được mang vào thực phẩm từ nguyên liệu hoặc thành phần phải được phép sử dụng và không vượt quá mức sử dụng tối đa trong các nguyên liệu hoặc thành phần đó, và điểm c yêu cầu lượng phụ gia được mang vào không vượt quá mức sử dụng tối đa trong nguyên liệu hoặc thành phần theo quy trình, công nghệ sản xuất S2. Khoản 4 Điều 9 quy định phụ gia được mang vào nhưng không tạo nên công dụng đối với sản phẩm cuối cùng thì không bắt buộc phải liệt kê trong thành phần cấu tạo của thực phẩm đó; việc ghi nhãn còn phải được đối chiếu với các quy định liên quan khác S2.
- Nếu sản xuất sản phẩm dinh dưỡng công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, sản phẩm dinh dưỡng công thức với mục đích y tế đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh (nhóm 13.1), hoặc thực phẩm bổ sung dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (nhóm 13.2), xác nhận từng phụ gia được mang vào đều được quy định cụ thể tại Phụ lục 2A, Phụ lục 2B hoặc Phụ lục 3, vì khoản 3 Điều 9 không chấp nhận phụ gia được mang vào trong các nhóm này nếu không có quy định đó S2.
Khoản 2 Điều 9 quy định trường hợp riêng cho sản xuất nội bộ hoặc cung ứng theo hợp đồng: phụ gia không được phép sử dụng trong một nguyên liệu hoặc thành phần vẫn có thể được sử dụng hoặc cho vào nguyên liệu, thành phần đó nếu được sản xuất, nhập khẩu để phục vụ sản xuất nội bộ của doanh nghiệp hoặc các doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối đã được doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ký hợp đồng, với điều kiện nguyên liệu, thành phần đó chỉ được dùng để sản xuất riêng cho một loại thực phẩm, phụ gia được phép sử dụng và không vượt quá mức sử dụng tối đa đối với loại thực phẩm đó, và bản công bố sản phẩm được đăng ký theo khoản 2 Điều 11 S2. Việc áp dụng Điều 10 về phối trộn phụ gia thực phẩm và phụ gia thực phẩm hỗn hợp cho một hương liệu cụ thể cần được xác nhận với cơ quan có thẩm quyền; bản thân Điều 10 không xác định rằng hương liệu có chất mang là phụ gia thực phẩm hỗn hợp S2.
Việc ghi nhãn phụ gia thực phẩm thực hiện theo nghị định về ghi nhãn hàng hóa S2. Điều 12 Thông tư dẫn chiếu Nghị định 43/2017/NĐ-CP, nay đã hết hiệu lực theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP S6, và Điều 15 Thông tư quy định áp dụng văn bản mới khi văn bản được viện dẫn được thay thế S2. Cách ghi hương liệu trong thành phần được trình bày tại bài ghi nhãn hương liệu tại Việt Nam.
Những quy định nào đang thay đổi?
Điều 1 Nghị quyết 15/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm, cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và Nghị định hướng dẫn có hiệu lực thi hành S4. Trong thời gian này, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành tiếp tục có hiệu lực S4. Hồ sơ đã nộp trước ngày Nghị quyết có hiệu lực (06/4/2026) tiếp tục được giải quyết theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP S4. Nghị quyết không ấn định ngày cụ thể kết thúc thời gian tạm ngưng S4. Ngày 14/11/2026, Cổng Thông tin điện tử Quốc hội cho biết dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đã được thảo luận tại Đợt 1, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (từ ngày 17/10 đến hết ngày 13/11/2026) và không thuộc ba luật được thông qua trong đợt này S7. Doanh nghiệp nên xác nhận tình trạng pháp lý hiện tại với cơ quan có thẩm quyền trước khi áp dụng.
VKA là nhà sản xuất hương liệu tại Singapore được chứng nhận FSSC 22000, có chứng nhận halal MUIS và halal BPJPH. Về hồ sơ halal, xem bài chứng nhận halal cho hương liệu tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Hương liệu có phải là phụ gia thực phẩm không?
Có. Khoản 3 Điều 3 Thông tư 24/2019/TT-BYT xác định hương liệu thuộc nhóm phụ gia thực phẩm S2.
Hương liệu có phải có tên trong cả ba danh mục không?
Không. Khoản 4 Điều 5 quy định hương liệu dùng trong thực phẩm là các hương liệu thuộc một trong các danh mục JECFA, FEMA GRAS hoặc của Liên minh châu Âu S1.
Hương liệu không thuộc danh mục nào thì sao?
Các điều khoản của Thông tư 24/2019/TT-BYT đã được kiểm tra không quy định thủ tục riêng cho hương liệu không thuộc danh mục nào trong ba danh mục tại khoản 4 Điều 5 S2. Khoản 2 Điều 11 yêu cầu phụ gia thực phẩm không thuộc trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng theo quy định tại Thông tư phải được đăng ký bản công bố sản phẩm tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế trước khi đưa vào sử dụng hoặc trước khi lưu thông trên thị trường S2. Các điều khoản này không nói rõ hương liệu không thuộc ba danh mục trên có thuộc trường hợp này hay không S2. Theo điểm d khoản 3 Điều 17, tổ chức, cá nhân đề nghị bổ sung phụ gia thực phẩm, loại thực phẩm, nhóm thực phẩm, mức sử dụng chưa được quy định tại Thông tư phải cung cấp tài liệu khoa học chứng minh tính an toàn của sản phẩm để được xem xét S2. Khoản 3 Điều 17 còn quy định nghĩa vụ chung đối với phụ gia thực phẩm: khi phát hiện phụ gia không bảo đảm theo quy định của Thông tư, phải ngừng sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và thông báo cho các cơ quan chức năng có liên quan; phụ gia không bảo đảm an toàn phải được thu hồi, xử lý theo pháp luật hiện hành S2. Doanh nghiệp nên đề nghị Cục An toàn thực phẩm xác nhận quy định áp dụng cho từng hương liệu cụ thể.
Nghị định 46/2026 có đang áp dụng không?
Điều 1 Nghị quyết 15/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định này cùng Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và Nghị định hướng dẫn có hiệu lực thi hành, và Điều 2 giữ hiệu lực của Nghị định 15/2018/NĐ-CP trong thời gian tạm ngưng S4. Doanh nghiệp nên xác nhận tình trạng áp dụng hiện tại với cơ quan có thẩm quyền.
Nguồn tham khảo
- S1 Thông tư 17/2023/TT-BYT, Bộ Y tế, bản ký số
- S2 Văn bản hợp nhất 09/VBHN-BYT Thông tư 24/2019/TT-BYT, Bộ Y tế
- S3 Thông tư 24/2019/TT-BYT bản ban hành năm 2019, thư viện văn bản VCCI
- S4 Nghị quyết 15/2026/NQ-CP, Chính phủ, bản ký số
- S5 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Công báo
- S6 Nghị định 37/2026/NĐ-CP, Cổng văn bản Chính phủ
- S7 Kết quả Đợt 1, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Cổng Thông tin điện tử Quốc hội